De klok gaat terug. Hoe vindt je kind zijn ritme weer?

In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober gaat de klok een uur terug. Voor volwassenen betekent dat een uur extra slaap. Jonge kinderen merken daar weinig van. Hun lijf kijkt niet op de klok. Een kind dat altijd om half zeven wakker wordt, staat op zondag gewoon om half zes naast je bed.

Dat is niet erg en het gaat vanzelf over. Met een paar kleine aanpassingen gaat het wel een stuk soepeler.

Ritme geeft houvast

Op de vrijeschool zie je dat de dag een vaste vorm heeft. Er is een tijd voor actief bezig zijn en een tijd voor rust, een beetje zoals in- en uitademen. Jonge kinderen leunen op die herhaling. Ze hoeven niet te weten hoe laat het is, zolang ze weten wat er na het eten komt en wat er voor het slapengaan gebeurt.

Dat is ook het goede nieuws. Het uur verschuift, maar de volgorde van de dag blijft hetzelfde. Daar kun je op bouwen.

Wie meer wil lezen over de achtergrond van ritme en gewoontes vanuit de Waldorfpedagogiek, vindt dat in Het etherlichaam als pedagogisch instrument van Cornelis Boogerd.

Begin een paar dagen eerder

Schuif in de week voor de wisseling elke dag een kwartier op. Leg je kind een kwartier later in bed, en eet ook een kwartier later. Na vier dagen zit je op het nieuwe uur en is de zondag een dag als alle andere.

Ben je te laat begonnen, dan kun je hetzelfde in de dagen erna doen. Hou de oude tijd aan en schuif dan stap voor stap op naar de nieuwe.

Laat de avond hetzelfde blijven

Juist in deze week helpt het om niets aan het avondritueel te veranderen. Hetzelfde badje, hetzelfde liedje, hetzelfde verhaal en dezelfde knuffel. Dan voelt het moment van slapen vertrouwd, ook al is het een kwartier later dan je kind gewend is.

Maak de avond wat donkerder en stiller. Doe de grote lampen uit en steek een kaarsje van bijenwas aan bij het verhaal. Zet schermen ruim voor het slapengaan uit. Zo merkt het lijf dat de dag ten einde loopt.

Haal het licht naar binnen in de ochtend

Daglicht helpt de interne klok bij te stellen. Ga in de ochtend even naar buiten, ook als het grijs is. Een rondje om het huis, naar school lopen of fietsen, bladeren rapen in de tuin. Wordt je kind in het donker wakker, doe dan rustig een lamp aan en open de gordijnen zodra het licht wordt.

Eten als ankerpunt

Vaste eetmomenten geven de dag structuur. Hou ontbijt, lunch en avondeten in deze week zo stipt mogelijk aan, op de nieuwe tijd. Een kind dat honger krijgt op het juiste moment, wordt ook sneller moe op het juiste moment.

Te vroeg wakker

Wordt je kind toch om half zes wakker, begin de dag dan nog niet. Hou het donker en stil, en zeg dat het nog nacht is. Een slaaplicht dat pas aangaat als het tijd is om op te staan, kan helpen bij kinderen die wat ouder zijn. Zo leren ze zelf zien wanneer de dag begint.

Geef het een week

Meestal heeft een kind binnen een week het nieuwe ritme gevonden. Sommige kinderen hebben er wat langer voor nodig. Het helpt om in die dagen niet te veel te plannen en zelf wat rust te nemen. Kinderen voelen het goed als hun ouders gehaast zijn, en juist ook als ze rustig zijn.

De herfst is daar eigenlijk een mooi moment voor. De dagen worden korter, het is eerder donker en het is gezellig om eerder naar binnen te gaan. Wie daarin meegaat in plaats van ertegen te vechten, vindt het nieuwe ritme vanzelf.